Apr
18

Fatos Lubonja – gość 4. MFO


Fatos Lubonja

Fatos Lubonja (ur. 1951 r. w Tiranie), albański pisarz, dziennikarz, wydawca, działacz praw człowieka. W 1973 r. ukończył studia fizyczne na Uniwersytecie w Tiranie. W następnym roku stanął przed sądem oskarżony o uprawianie propagandy kontrrewolucyjnej. Dowodem w sprawie był jego prywatny dziennik, znaleziony w czasie rewizji. Skazany na 17 lat więzienia. Pierwszą część kary odbywał w więzieniu w Tiranie, w kolejnych latach przebywał w obozach pracy. Wyszedł na wolność dopiero w 1991 r. W latach 90. XX w. działacz Forum Praw Człowieka, wydawca czasopisma Perpjekja (Wysiłek). Sławę międzynarodową zyskał jako autor tekstów sytuujących się na pograniczu antropologii i filozofii polityki, analizujących współczesną tożsamość Albańczyków i przemiany świadomości, specyficzne dla okresu transformacji. Osobne miejsce w jego twórczości zajmują wspomnienia więzienne, w których autor z niezwykłą przenikliwością analizuje postawy ludzi zamkniętych w obozie pracy. W 2002 r. otrzymał Nagrodę Moravii, rok później Nagrodę Herdera. Występując przeciwko poparciu udzielanemu przez Albanię dla wojny w Iraku stracił stałą rubrykę w Shekulli – jednym z najbardziej poczytnych pism w Albanii. Teksty Fatosa Lubonji stały się dostępne także dla polskiego czytelnika dzięki tłumaczeniom Doroty Horodyskiej. Zbiór tekstów ukazał się także w formie książki „Albania: wolność zagrożona”, wydanej przez Pogranicze w 2005 r., z przedmową Konstantego Geberta. Fatos Lubonja był gościem czwartej edycji MFO.

Fatos T. Lubonja was born in Tirana in 1951. He graduated from Tirana University in theoretical physics in 1974 and was arrested in the same year and sentenced to seven years imprisonment for “agitation and propaganda against the state” because of his political writings. In 1979, while serving his first sentence, he was charged again and sentenced to another ten years in prison and labor camps. He was released in 1991 with most of Albania’s political prisoners and co-founded Albania’s first ever human rights group (Forum for the Defense of Human Rights, which later became the Albanian Helsinki Committee). Lubonja is a Writer and Editor-in-Chief of Perpjekja (“Endeavor”) in Albania.  After serving 17 years in prison he became involved in human rights, as General Secretary of the Albanian Helsinki Committee.  In 1994 he founded the quarterly review Perpjekja, which attempted to introduce the critical spirit in the Albanian culture.  He has authored “Ploja e Mbrame” (“The Final Slaughter,” 1994); “Ne Vitin e Shtatembedhjete” (“In the Seventeenth Year,” 1994), a diary of his seventeenth year in prison; Ridenimi (“The Second Sentence,” 1996); and “Liri e Kercenuar” (“Threatened Freedom,” 1999).  He has also published numerous articles and essays in the foreign press.  In 1997 Mr. Lubonja became one of three leaders of the Forum of Democracy and won two international prizes during the same year — one presented by COOP Italy for his journal and the other presented by Human Rights Watch for his activity as a human rights activist. He was a guest of the 2008 edition of the festival.