Autocenzura

Autocenzura w literaturze ma różne oblicza i odbywa się na różnych polach – literackim, towarzyskim, politycznym, performatywnym (w prasie okołoliterackiej i mediach społecznościowych). Autocenzura w literaturze może być wynikiem miłości do mainstreamu, ale może też wynikać z lęku przed dyscyplinowaniem przez środowiska opiniotwórcze (krytyków i dziennikarzy kulturalnych, jurorów nagród literackich, wydawców). Czy proza gatunkowa może być formą autocenzury? „Gatunki w literaturze to scenariusze odbioru dzieł sztuki. Pisarz, który nie stosuje się do reguł gatunkowych, narusza je lub wręcz odrzuca, utrudnia odbiór własnego dzieła”. Pisanie pod kompetencje kulturowe czytelników jest formą autocenzury? I czy autocenzura może działać na korzyść pisarza / pisarki, dawać impuls do sublimacji? Korygować sentymentalizm, być szczepionką przeciwko grafomanii? Do debaty na temat autocenzury zaprosiliśmy trzy wybitne intelektualistki: filozofkę Agatę Bielik-Robson, badaczkę literatury Elizę Kącką i literaturoznawczynię Karolinę Felberg. Wszystkie one nie tylko pilnie śledzą i wnikliwie komentują współczesną kulturę, ale piszą także własne teksty naukowe i artystyczne.
(Agnieszka Wolny-Hamkało)

Goście:


Agata Bielik-Robson
fot. archiwum autorki

Agata Bielik-Robson mieszka w Warszawie i w Nottingham. Pracuje w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN oraz jako profesor Jewish Studies na Wydziale Teologii i Religioznawstwa w University of Nottingham. Zajmuje się współczesną filozofią podmiotu, teorią literatury oraz filozofią religii, ze szczególnym uwzględnieniem dziedzictwa żydowskiego. Opublikowała kilkadziesiąt artykułów w językach polskim, niemieckim, francuskim i angielskim oraz siedem książek: „Na drugim brzegu nihilizmu” (1997), „Inna nowoczesność” (2000), „Duch powierzchni: rewizja romantyczna i filozofia” (2004), „Romantyzm, niedokończony projekt. Eseje” (2008), „Na pustyni. Kryptoteologie późnej nowoczesności” (2008) oraz „Erros. Mesjański witalizm i filozofia” (2012), „Cienie pod czerwoną skałą. Eseje o literaturze” (2016), a także cztery po angielsku: „The Saving Lie. Harold Bloom and Deconstruction” (2011), “Jewish Cryptotheologies of Late Modernity: Philosophical Marranos” (2014), zbiór esejów współredagowany z Adamem Lipszycem: “Judaism in Contemporary Thought. Traces and Influence” (2014) oraz “Another Finitude. Messianic Vitalism and Philosophy” (2019).


Karolina Felberg
fot. Artur Szlosarek

Karolina Felberg – doktor nauk humanistycznych, historyczka literatury, krytyczka literacka i publicystka. Pracuje jako redaktor odpowiedzialny w Agencji Kreacji Teatru Telewizji i współtworzy “Tygodnik Kulturalny” w TVP Kultura. Współpracuje z Zespołem do Badań nad Literaturą i Kulturą Późnej Nowoczesności IBL PAN oraz Ośrodkiem Badań nad Polskim Dramatem Współczesnym IBL PAN. Edytuje wielotomowe “Dzienniki i zapiski” Agnieszki Osieckiej.


Eliza Kącka
fot. Łukasz Saturczak

Eliza Kącka – adiunkt na Wydziale Polonistyki UW. Opublikowała książki akademickie: „Stanisław Brzozowski wobec Cypriana Norwida” (2012) oraz „Lektura jako spotkanie. Brzozowski – tekst – metoda” (2017), a także książki prozatorskie „Elizje” (2017) i „po drugiej stronie siebie” (2019). Współredaktorka antologii „Poeci i poetki przekraczają granice” (2011), redaktorka wyborów poezji mniej współczesnej (w tym Norwida dla Universitasu). Członkini Zarządu Głównego TLiAM i kapituły Nagrody Literackiej GDYNIA. Z sieci znana głównie (w swoim mniemaniu) jako autorka małych próz/nasłuchów miejskich. Recenzentka i czytelniczka literatury najnowszej.

Prowadzenie:


Agnieszka Wolny-Hamkało
fot. artcommitted

Agnieszka Wolny-Hamkało (1979) – pisarka. Opublikowała powieści „Zaćmienie” (Czarne 2013), „41 utonięć” (Iskry 2015) i „Moja córka komunistka” (W.A.B. 2018). Wydała także tom szkiców „Inicjał z offu” (Iskry 2013), poemat „Nikt nas nie upomni” (Hokus-Pokus 2016), mikropowieść „Lato Adeli” oraz dziewięć książek z wierszami: „Mocno poszukiwana” (1999), „Lonty” (2001), „Gospel” (2004), „Ani mi się śni” (2005), „Spamy miłosne” (2007), „nikon i leica” (2010), „Borderline” (2013), „Występy gościnne” (2014), „Panama smile” (2017). Jest także autorką trzech książek dla dzieci: „Nochal czarodziej” (Format 2007, il. Antoni Wajda), „Rzecz o tym, jak paw wpadł w staw” (Hokus-Pokus 2011, il. Józef Wilkoń), „12 miesięcy byliśmy szczęśliwi (a potem nam było już tylko wesoło)” (Hokus-Pokus 2019, il. Agata Juszczak) oraz redaktorką pięciu antologii opowiadań. Autorka sztuk teatralnych m.in. „Dzień dobry wszyscy umrzemy” („Dialog”, październik 2015, 2016 ekranizacja w cyklu Teatroteka w reżyserii Joanny Kaczmarek), „Nad rzeką, której nie było” (premiera w teatrze w Kielcach w reż. Martyny Majewskiej 26 maja 2018), „Wyzwolenie: królowe” (premiera w reż. Martyny Majewskiej w Teatrze Muzycznym Capitol 26 stycznia 2019), „Wichrowe Wzgórza non fiction” (premiera w reż. Marty Streker 12 grudnia w warszawskim Kadrze), „Kronika polska – opera lalkowa” (premiera w reżyserii Katarzyny Dudzic-Grabińskiej 23 marca 2019 w Teatrze Muzycznym Capitol), „Leśni. Apokryf” (prapremiera w reżyserii Marty Streker w Teatrze Polskim we Wrocławiu 27 czerwca 2019). Felietonistka „Przeglądu” i „Rymsa”. Jej wiersze przełożono na piętnaście obcych języków. Nominowana do Nagrody Literackiej Gdynia, Nagrody Mediów Publicznych Cogito i Nagrody Polskiej Sekcji IBBY (otrzymała wyróżnienie IBBY za książkę „Nikt nas nie upomni”). Laureatka nagrody Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Stypendystka Literarisches Colloquium Berlin. Kuratorka literacka Międzynarodowego Festiwalu Opowiadania. Mieszka we Wrocławiu.